1xbet giriş
Cuma, Mayıs 20, 2022
Ana SayfaEkonomiTürkiye: S&P, Ukrayna savaşı etkisi üzerine yerel para notunu indirdi

Türkiye: S&P, Ukrayna savaşı etkisi üzerine yerel para notunu indirdi

 

Türkiye’nin uzun vadeli yerel para cinsinden borç notu S&P tarafından Rusya’nın Ukrayna’daki savaşından kaynaklanan yükselen enerji fiyatlarının etkisini gerekçe gösterilerek BB-‘den B+’ya, yatırım yapılabilir seviyenin dört seviye altına düşürüldü. Kuruluşa göre; Yerel para birimi notunun düşürülmesi, şu anda Türkiye’nin yabancı ve yerel para cinsinden borcunu karakterize eden benzer kredi risklerini yansıtıyor. Türkiye’nin daha önce etkin bir şekilde kullandığı çok sayıda araç, döviz kuru müdahaleleri ve geçen yılın sonlarında döviz korumalı mevduat planının uygulamaya konması dahil olmak üzere döviz kurunu etkilemeyi hedefliyor. Ayrıca, Türkiye’nin yerel para cinsinden devlet borcuna yaptığı faiz harcamalarının toplam faiz harcamalarının yaklaşık %70’ini oluşturmasından dolayı; Olumsuz bir durumda, bunun hükümetin yerel para birimi yükümlülüklerini yerine getirmeye daha yüksek bir öncelik verme esnekliğini azaltabileceği ve böylece iki borç türü arasındaki kredi riski ayrımını aşındırabileceği belirtiliyor.

 

·        Uzun Vadeli Yabancı Para Borç Notu S&P tarafından B+ olarak (Bahreyn ve Bolivya gibi ülkelerle aynı seviyede) teyit edildi.

·        Görünüm “negatif” kaldı.

·        Artan gıda ve enerji fiyatları da dahil olmak üzere Rusya-Ukrayna askeri çatışmasının yansımaları, Türkiye’nin zaten zayıf olan ödemeler dengesini daha da zayıflatacak ve enflasyonu artıracaktır. Enflasyon derecelendirilen tüm ülkelerin en yüksek seviyesi olan 2022’de ortalama %55’e doğru ilerliyor.

·        Türkiye’nin net genel devlet borcunun 2022’nin sonuna kadar GSYİH’nın %34’üne ulaşması ve bir miktar mali alanı koruyarak, hükümetin dış ve iç borçlanma maliyetlerinin artmasını beklenirken, Türkiye’nin yakın zamanda yeniden sermayelendirilen kamu bankaları, temel mali risk olmaya devam ediyor.

·        Hükümetin bilançosu ve daha geniş ekonomi, yerleşik mevduatların %50’den fazlasının artık yabancı para birimi cinsinden olmasıyla giderek daha fazla dolarize oldu.

 

Kredi notu değerlendirmesine göre; Türkiye ekonomisi de son yıllarda ısrarla dolarlaşıyor. Yabancı para yerleşik mevduat, 2017 sonunda %39 iken, 2021 sonunda %55’e ulaşmıştır. Kıymetli madenler de dahil edilirse bu oran yaklaşık %60’a çıkmaktadır. Bu arada, devlet borcunun para birimi kompozisyonu da yabancı para lehine değişiyor ve yabancı para borcu 2017 sonunda %40’ın altındayken 2021 sonunda %66’ya yükseldi.

 

Yabancı para notunun teyit edilmesi, öncelikle Türkiye’nin ihtiyaç duyması halinde bir miktar mali imkana sahip olduğu yönündeki görüşü yansıtmaktadır. 2021 sonunda GSYİH’nın %36’sı olan net genel devlet borcu, Brezilya veya Güney Afrika gibi diğer gelişmekte olan pazarlara kıyasla olumlu görünüyor. Türkiye’nin net genel devlet borcunun orta vadede GSYİH’nın %32’sine yakın bir oranda istikrar kazanması bekleniyor. Bununla birlikte, ödemeler dengesi riskleri yüksek kalmaya devam ediyor ve Türk lirasında daha önemli bir değer kaybı olması veya hükümetin aşağı yönlü bir senaryoda bankacılık sektörüne daha kapsamlı destek vermesi durumunda kamu borcu daha da artabilir. Rusya’nın 2022 Şubat’ında Ukrayna’ya gerçekleştirdiği askeri müdahalenin küresel ekonomik etkilerinin yanı sıra gelişmiş piyasalarda merkez bankalarının sıkılaştırıcı para politikasının ek ödemeler dengesi riskleri oluşturduğu düşünülüyor.

 

Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalesinin ardından Türkiye’nin büyüme beklentileri zayıfladı S&P, Türkiye’de ekonomik büyümeyi 2022’de %2,4 ile 2021 sonundaki %3,7 tahmininin altında tahmin ediyor. Kuruluş, 2023 genel seçimleri öncesinde, uzun vadeli ekonomik istikrar pahasına olası ek teşvik önlemleriyle birlikte ekonomi politikası belirsizliğinin yüksek kalmaya devam edeceğini düşünüyor. Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya müdahalesi küresel büyüme için aşağı yönlü riskler sunuyor ve şimdi Türkiye de dahil olmak üzere Avrupa’nın gelişen piyasaları için daha zayıf ekonomik performans bekleniyor. Geçen yıl Türkiye’nin büyüme sonucu önceki tahminleri aşarak %11’e ulaştı. Bu büyümenin yaklaşık yarısı, COVID-19 pandemisinin etkisinden kaynaklanan daha düşük bir taban ve 2020’nin ikinci yarısındaki hızlı toparlanma nedeniyle bir devir etkisine atfedilebilir. Ancak, tüketim ve ihracat ile birlikte üç aylık büyüme hala çok güçlüydü. Buna karşılık, 2022’de keskin bir yavaşlama beklenmektedir.

 

Kuruluşa göre Türkiye, Rusya-Ukrayna ihtilafının çeşitli boyutlarında yansımalarına maruz kalmaya devam ediyor. Türkiye’nin döviz cinsinden kazanç sağlayan önemli turizm sektörü, geçmişte önemli ölçüde Rusya’dan ve daha az ölçüde Ukrayna’dan gelenlere bağlıydı. 2021’de Rusya’dan gelenler Türkiye’ye gelen tüm yabancı ziyaretçilerin %19’unu oluştururken (2019’da pandemi öncesi %16), Ukrayna %8’lik bir paya sahipti (2019’da %3). Ukrayna örneğindeki askeri çatışmanın doğrudan etkisi ve yaptırımların büyük ekonomik etkisinin yanı sıra Rusya’daki ulaşım ve ödeme sistemlerindeki aksama nedeniyle 2022’de bu turizm akışlarında önemli bir azalma olması muhtemeldir. Rusya’dan gelen turistler söz konusu olduğunda, bu durum, Türkiye’nin halen Rusya’dan direkt uçuşların olduğu ve vizesiz seyahatin olduğu birkaç destinasyondan biri olması gerçeğiyle kısmen hafifletilebilir. İyileştirilmiş bir pandemi durumu ve rekabetçi bir lira sayesinde daha güçlü Avrupa turizmi de destek sağlayabilir, ancak genel risklerin aşağı yönde olduğu düşünülüyor.

 

Rusya ve Ukrayna’nın Türk mal ihracatındaki payı, 2020’de toplam %4 ile daha mütevazı. Ancak, durgunlukların ölçeği göz önüne alındığında (bu yıl Rusya’da %8,5 ve Ukrayna’da %22’lik bir reel GSYİH daralması bekleniyor), lojistik zorluklar ve tedarik zinciri aksamalarına rağmen, özellikle Avrupa ekonomileri üzerindeki ikinci tur etkiler dikkate alındığında, bu durum Türk ihracatını hala önemli ölçüde azaltabilir. Türkiye bir enerji ithalatçısı olmaya devam ediyor ve bu nedenle petrol ve gaz için önemli ölçüde yüksek küresel fiyatlar, iç talep dinamikleri üzerinde olası bir olumsuz etkiyle birlikte enflasyonu kontrol altına alma görevini karmaşık hale getirecek. Şubat 2022’de enflasyon, 20 yılın en yüksek seviyesi olan yıllık %54’e yükseldi.

 

Olumsuz senaryoda; Rusya-Ukrayna ihtilafından veya küresel parasal sıkılaştırmadan kaynaklanan olumsuz ekonomik yayılmanın Türkiye için daha önemli hale gelmesi, zaten kırılgan olan ödemeler dengesinin zayıflaması ve enflasyonu kontrol etme görevini karmaşıklaştırması durumunda notlarn düşürülebileceği belirtiliyor. Ayrıca, örneğin gelecek yıl yapılacak seçimler öncesinde politikada atılan yanlış adımların döviz kuru istikrarını daha da zayıflatması ve enflasyon görünümünü kötüleştirmesi durumunda da notlar düşürülebilir. Bu, bankacılık sistemi sıkıntısı riskini artıracak ve dolayısıyla hükümet için olası koşullu yükümlülükler anlamına gelecektir. Son yıllarda birkaç tur büyük ölçekli kredi teşvikinin ardından zayıflayan aktif kalitesi de böyle bir senaryoda bankacılık sistemine, özellikle de bilançolarının son yıllarda daha hızlı genişlediğine tanık olan kamu bankalarına ağırlık verebilir.

 

Kuruluşa göre; geçtiğimiz yıl içinde Türkiye’nin ekonomi politikası giderek daha fazla öngörülemez hale geldi ve daha az geleneksel hale geldi ve ekonomik ve ödemeler dengesi riskleri ortaya çıkardı. Döviz rezervlerinin satışı ve sözde döviz korumalı mevduat planının getirilmesi yoluyla liradaki düşüşü durdurmayı başarsa da, Türkiye’nin ödemeler dengesi pozisyonunun temelde zayıf kaldığı ve döviz rezervleri için kilit bir kısıtlama olduğu düşünülüyor. Türkiye’nin uzun süredir devam eden yapısal dış kırılganlıklarının, ABD Merkez Bankası da dahil olmak üzere gelişmiş piyasa merkez bankaları tarafından uygulanan aşırı gevşek para politikası döneminin sonu ile daha da kötüleştiği belirtiliyor. Ek olarak, Ukrayna’daki çatışmaların başlamasının ardından Rusya ve Ukrayna’dan gelen turist akışının olası kaybı ve yüksek petrol ve gaz fiyatları, ülke net enerji ithalatçısı olmaya devam ederken Türkiye’nin ödemeler dengesini zayıflatabilir. Kuruluş; Petrol fiyatlarının önemli ölçüde yükselmesi nedeniyle Türkiye’nin cari açığının 2022’de GSYİH’nın %3,6’sına yükseleceğini, turizm girişlerinin Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesinin etkisinden zarar göreceğini ve daha belirgin bir büyüme olursa mal ihracatının darbe alabileceğini tahmin ediyor.

 

Buna paralel olarak, önümüzdeki 12 ay boyunca vadesi dolacak dış borç miktarı Ocak 2022 itibariyle önemli olmaya devam ediyor ve yaklaşık yarısı bankacılık sektörüne ait olan 174 milyar dolar veya GSYİH’nın %25’i seviyesinde. Aynı zamanda, merkez bankasının döviz rezervleri zayıftır. Mart 2022’nin ortası itibariyle, rezervler 109 milyar doları buldu (GSYİH’nın %16’sı). Ancak, kurumun yurt içi yerleşiklere yönelik yabancı para birimi yükümlülükleri hariç tutulduğunda, merkez bankasının etkin müdahale kapasitesini temsil eden kullanılabilir rezervler, 2021 sonunda 22 milyar dolar (GSYİH’nın %3’ü) ile çok daha düşük düzeyde kaldı.

 

Bankacılık sektörü konusunda; Türkiye’nin dışarıdan kaldıraçlı bankacılık sektörüne olan güvenin devam ettiğini ve hanehalklarının tasarruflarını geri çekmek yerine bankalarda tutmayı tercih ettiğini gösteriyor. Buna ek olarak, Türk bankaları, önceki finansal piyasa stresi dönemlerinde vadesi gelen büyük dış borçlarını çevirmeyi başardı. Bununla birlikte, finansal istikrar riskleri yüksektir. Aralık 2021 itibarıyla kredilerin yaklaşık %38’inin döviz cinsinden olması ve liranın değer kaybetmesi nedeniyle bu borcun ödenmesi daha pahalı hale gelmesi nedeniyle bankaların varlık kalitesi de daha fazla baskıyla karşı karşıya kalabilir. S&P’ye göre, kredi kalitesine yönelik riskler özellikle kamu bankaları için önemlidir, çünkü geçmişte düşük oranlarda hızlı kredi genişlemesi olaylarına yoğun bir şekilde dahil olmuşlardır ve borçluların bu kredi limitlerini daha sonra geri ödeyebilme yetenekleri hakkında soruları gündeme getirmektedir. Türkiye bankalarına yönelik diğer risk, yükselen küresel faiz oranlarından ve dış borcun yeniden finansmanı için piyasa koşullarının kötüleşmesinden kaynaklanmaktadır.

 

Kamu maliyesi konusunda; Liradaki hızlı değer kaybı net genel devlet borcunun artmasına doğrudan katkıda bulunuyor. Şu anda, devlet borcunun yaklaşık %66’sı yabancı para cinsindendir, bu da 2018’den önce %40’ın altındayken belirgin bir kaymadır. Hükümetin bilançosu için ek bir kırılganlık kaynağı, yetkililerin bir program kapsamında döviz korumalı lira mevduatlarından kaynaklanmaktadır. Bu program kapsamında hükümet, mevduat sahiplerine döviz kurundaki değer kaybı oranı ile Türk Lirası mevduatlardan kazanılan faiz arasındaki farkı tazmin etmeyi taahhüt etmiştir. Esasen hükümet, yabancı para cinsinden borçtan kaynaklanan kendi kur riskinin yanı sıra, özel sektör mudilerini tazmin etmek için şarta bağlı yükümlülük risklerini de üstlenmiştir. Bu tür mevduatların toplam tutarı şu anda yaklaşık 38 milyar $’dır (GSYİH’nın %5,5’i), bu miktarın yaklaşık yarısı Hazine tarafından desteklenmektedir (yani, Hazine bu yarısında tazminat ödemelerinden sorumludur).

 

Bununla birlikte, Türkiye’nin hala bir miktar mali boşluğu olduğu düşünülüyor. GSYİH’nın %34’ü ile net genel devlet borcu, Brezilya veya Güney Afrika gibi bazı diğer gelişmekte olan pazarlara kıyasla olumlu görünüyor. Temel durumda, genel hükümet açığının, yüksek enerji ve gıda fiyatlarının etkisini dengelemek için ek harcamaların yanı sıra potansiyel ek harcamaların etkisiyle 2021’deki tahmini %3,1’den 2022’de GSYİH’nın %4,2’sine genişleyeceği tahmin ediliyor. Olumlu bir şekilde, Türkiye yaklaşan borç vadelerini karşılamaya yardımcı olabilecek bir likidite tamponu bulundurmaktadır. Yetkililer ayrıca iç borçlanmanın yabancı para kısmını azaltmayı hedeflerken, yeni iç borçlanmanın ortalama vadesi 2020’de 37 aydan 2021’de 55 aya yükseldi.

 

Enflasyon konusunda; Önümüzdeki aylarda enflasyonun ivme kazanacağı düşünülüyor ve kurum 2022 yılı için yıllık ortalama enflasyon tahmini %55’e revize etmiş durumda. Yıllık bazda, bildirilen tüketici fiyat enflasyonu önümüzdeki aylarda %60’ın üzerinde zirve yapabilir.

 

Kredi Derecelendirme Profili:

 

·        Moody’s yerel ihraççı notu: B2, görünüm negatif.

·        Fitch’in uzun vadeli yerel para cinsinden borç notu: B+, görünüm negatif.

Kaynak ENVER ERKAN – TERA YATIRIM
Hibya Haber Ajansı

RELATED ARTICLES

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Piyasanın durumu

Viop teknik analizi

Piyasadan haberler

Asya’da tepki var

Recent Comments